Ví dụ, chủ cũ báo doanh thu 60 triệu mỗi tháng và nói tiệm có nhiều khách quen. Người mua dành ba ngày quan sát, xem chuyển khoản, kiểm tra hợp đồng thuê và cho máy chạy đủ chu trình. Cuối cùng, vấn đề lớn nhất không nằm ở doanh thu mà ở hợp đồng thuê chỉ còn vài tháng và chưa chắc được gia hạn.
1. Vì sao chủ cũ sang tiệm
Hỏi thẳng, rồi tự kiểm chứng. Lý do "bận việc gia đình" hoặc "chuyển vào Nam" nghe hợp lý nhưng cần đối chiếu với những gì bạn quan sát được.
- Ngồi quán cà phê đối diện vài buổi, đếm số khách ra vào. Làm cả ngày thường lẫn cuối tuần.
- Hỏi vài hàng quán bên cạnh. Họ biết tiệm này đông hay vắng, đã đổi chủ mấy lần.
- Nếu tiệm đổi chủ nhiều lần, hãy kiểm tra kỹ nhu cầu khu vực, giá thuê và khả năng dừng xe; chưa nên kết luận nguyên nhân chỉ từ lời hàng xóm.
2. Xác minh doanh thu từ nhiều nguồn
Không có một nguồn nào tự nó chứng minh toàn bộ doanh thu. Hãy đối chiếu các nguồn sau trong cùng kỳ:
| Xin xem | Vì sao đáng tin |
|---|---|
| Hóa đơn tiền điện, tiền nước 6–12 tháng | Cho biết xu hướng sử dụng, nhưng còn phụ thuộc loại máy, máy sấy điện hay gas và các tải khác |
| Lịch sử chuyển khoản vào tài khoản tiệm | Phản ánh phần khách trả bằng chuyển khoản |
| Hóa đơn mua hóa chất, túi, móc | Dùng để đối chiếu xu hướng, cần loại phần hàng tồn và mua dồn |
| Dữ liệu đơn hàng hoặc phần mềm quản lý | Xem số đơn, giá trị đơn, giảm giá, khách quay lại và công nợ; nên kiểm tra cùng chứng từ thu tiền |
Nếu tiệm có dữ liệu đơn hàng, đừng chỉ nhìn con số doanh thu tổng. Nên xem thêm:
- Số đơn theo ngày, theo tháng và sự chênh lệch giữa ngày thường với cuối tuần.
- Giá trị trung bình mỗi đơn và tỷ lệ khách quay lại.
- Doanh thu theo dịch vụ, số tiền đã giảm giá và số đơn bị hủy.
- Công nợ chưa thu, tiền khách đã trả trước và những đơn vẫn chưa hoàn tất.
Chọn ngẫu nhiên một số đơn để đối chiếu với tiền thu hoặc chuyển khoản. Dữ liệu trên phần mềm hay sổ đều có thể thiếu nếu người vận hành không nhập đầy đủ, nên vẫn cần so nhiều nguồn trong cùng khoảng thời gian.
3. Hợp đồng thuê mặt bằng
Nếu hợp đồng chỉ còn ít tháng hoặc chủ nhà không đồng ý chuyển giao, giá trị vị trí và lượng khách hiện tại giảm rất nhiều. Phần này cần làm rõ trước khi đặt cọc sang nhượng.
- Hợp đồng còn bao nhiêu tháng, có gia hạn được không, gia hạn với giá nào.
- Gặp trực tiếp chủ nhà, không nghe qua lời chủ tiệm. Xác nhận họ đồng ý cho bạn tiếp tục thuê.
- Tiền cọc đang nằm ở đâu, bạn nhận lại cọc từ chủ cũ hay đặt cọc mới với chủ nhà.
- Điều khoản tăng giá thuê hằng năm.
- Khu vực có nằm trong diện quy hoạch, giải tỏa không.
4. Máy móc
Máy giặt và máy sấy chiếm phần lớn giá trị tiệm, nhưng cũng là thứ dễ bị đội giá nhất.
- Hỏi năm sản xuất và năm mua, xin hóa đơn gốc nếu còn.
- Yêu cầu chạy thử đủ một chu trình cho từng máy, không chỉ bật lên nghe tiếng. Xem nước có rò, lồng có rung mạnh, vắt có kêu lạ, sấy có đủ nóng.
- Với máy sấy, kiểm tra nguồn nhiệt, luồng gió, thời gian lên nhiệt và loại nhiên liệu; với máy giặt, chú ý cấp thoát nước, rung, vắt và tiếng lạ.
- Còn bảo hành không, có nơi bảo trì quen không.
- Nên thuê thợ có kinh nghiệm với đúng dòng máy đi cùng và xin dự toán những hạng mục sắp phải thay.
Không nên định giá chỉ theo số năm sử dụng. Hãy so với giá máy cùng loại trên thị trường, rồi trừ chi phí sửa chữa dự kiến dựa trên số giờ chạy, lịch sử bảo trì, tình trạng motor, lồng, bạc đạn và bộ gia nhiệt.
5. Khách quen theo tiệm hay theo người
Chủ cũ có thể gọi đây là “tệp khách quen”, nhưng khả năng khách ở lại còn phụ thuộc vị trí, số điện thoại, đánh giá trên Maps, nhân viên cũ, giá và mối quan hệ cá nhân.
- Khách lẻ quanh khu vực: xem tỷ lệ quay lại, đánh giá Maps và việc số điện thoại hoặc kênh liên hệ có được bàn giao hay không.
- Khách sỉ như khách sạn, spa, nhà hàng: nếu chiếm tỷ trọng lớn, nên gặp trực tiếp và xác nhận nhu cầu tiếp tục sau khi đổi chủ.
- Việc bàn giao dữ liệu khách phải được thực hiện minh bạch, đúng thỏa thuận và phù hợp quy định về dữ liệu cá nhân.
6. Những thứ bạn có thể vô tình nhận luôn
| Rủi ro | Cách xử lý |
|---|---|
| Đồ của khách còn tồn trong tiệm | Lập biên bản kiểm kê, ghi rõ ai chịu trách nhiệm nếu khách quay lại đòi |
| Khách đã trả trước nhưng chưa lấy đồ | Liệt kê từng đơn, trừ vào tiền sang nhượng |
| Công nợ khách sỉ chưa thu | Ghi rõ khoản nào chủ cũ tự thu, khoản nào chuyển cho bạn |
| Nợ tiền điện nước, tiền thuê | Yêu cầu xuất trình biên lai đã thanh toán tới ngày bàn giao |
| Lương và bảo hiểm nhân viên | Thỏa thuận rõ ai trả phần trước ngày bàn giao |
| Khiếu nại của khách chưa giải quyết | Hỏi thẳng và ghi vào hợp đồng là chủ cũ chịu |
Chốt một mốc bàn giao rõ ràng
Ngày bàn giao không chỉ là ngày nhận chìa khóa. Hai bên cần lập danh sách và ký xác nhận trạng thái của tiệm tại một thời điểm cụ thể, tốt nhất sau khi đã đối chiếu trực tiếp từng nhóm sau:
- Đơn nào đang giặt, đang sấy hoặc chờ xử lý.
- Đồ nào đã xong nhưng khách chưa tới lấy.
- Khách đã trả trước bao nhiêu và còn phải thu bao nhiêu.
- Công nợ khách sỉ nào thuộc chủ cũ, khoản nào được chuyển giao.
- Bảng giá, chương trình giảm giá và cam kết với khách đang còn hiệu lực.
- Khiếu nại nào chưa giải quyết và ai chịu trách nhiệm sau ngày bàn giao.
Chủ mới nên bắt đầu một kỳ dữ liệu riêng từ ngày tiếp quản. Làm vậy giúp những đơn, khoản thu và trách nhiệm phát sinh sau này không bị lẫn với thời kỳ của chủ cũ.
Tính trước khi trả tiền
Sau khi biết tiền thuê, lương và sản lượng thật của tiệm, hãy tính xem với mức giá hiện tại thì mỗi tháng còn lại bao nhiêu, và bao lâu bạn thu hồi được tiền sang nhượng. Công cụ tính giá hòa vốn làm việc này trong vài phút — nhớ nhập tiền sang nhượng vào ô đầu tư máy móc để nó được tính vào khấu hao.
Dấu hiệu nên dừng và kiểm tra lại
- Chủ cũ thúc đặt cọc nhưng không cho xem hợp đồng thuê hoặc gặp chủ nhà.
- Không cho chạy thử đủ chu trình của từng máy.
- Doanh thu trên sổ, chuyển khoản, quan sát thực tế và mức tiêu hao lệch nhau nhưng không giải thích được.
- Khách sỉ chiếm phần lớn doanh thu nhưng không đồng ý xác nhận sẽ tiếp tục.
- Đồ tồn, tiền trả trước, công nợ và trách nhiệm sau bàn giao không được lập thành danh sách.
Câu hỏi thường gặp
Có cần gặp chủ nhà trước khi đặt cọc sang nhượng không?
Nên gặp trực tiếp để xác nhận thời hạn thuê, tiền cọc, khả năng tiếp tục hợp đồng và mức giá sau khi đổi chủ.
Làm sao kiểm tra doanh thu chủ cũ khai?
Đối chiếu dữ liệu đơn với tiền thu, chuyển khoản, hóa đơn điện nước, vật tư và quan sát trực tiếp trong nhiều ngày. Không dùng một nguồn riêng lẻ để kết luận.
Máy giặt công nghiệp cũ định giá thế nào?
So giá máy cùng model và công suất, kiểm tra số giờ chạy, lịch bảo trì, tình trạng thực tế và chi phí sửa sắp tới. Số năm sử dụng chỉ là một phần của việc định giá.
Đọc tiếp
- Mở tiệm mới cần bao nhiêu vốn? — để so sánh mua lại và mở mới
- Tiệm vắng khách thì kiểm tra gì?